Banken lijken niets te hebben geleerd van de financiële crisis. Ze zijn nog steeds log, risicovol en ondoorzichtig. Dan maar zelf een bank opzetten die niet puur op winst is gericht, besloot een vriendenclub, en bedacht NewB. Deze duurzame Belgische bank komt er uiterlijk begin 2015.
Het begon – heel klassiek – in een café. Marc Bontemps (60) raakte daar vijf jaar geleden met vrienden in gesprek over banken. De financiële crisis had nog maar net zijn intrede gedaan in Europa, maar voor de Vlaming was toen al duidelijk dat er behoefte bestaat aan een nieuwe manier van bankieren. “Laten we er gewoon zelf één oprichten!”, was de vrolijke conclusie die avond. En wat begon als een discussie, is uitgegroeid tot een fenomeen dat aandacht trekt tot over de Belgische grens. NewB komt er, als het aan mede-oprichter Bontemps ligt.
Zeggenschap
Meer dan 43.000 Belgen hebben zich sinds het begin van de campagne in maart dit jaar aangemeld voor het initiatief en twintig euro overgemaakt. Daarnaast hebben zeker zestig maatschappelijke organisaties, van vakbonden tot milieuclubs, al een kleine investering gedaan. Ze sluiten zich aan omdat NewB belooft transparant te zijn, open te communiceren en duidelijkheid te bieden over hoe het geld wordt besteed. “Dat spreekt een brede achterban aan, echt een dwarsdoorsnede van de samenleving”, vertelt Bontemps.
Ruim een miljoen euro is al binnengehaald – voldoende voor de volgende stap. “Daarmee zijn de verwachtingen ruim overtroffen. We hebben bewezen dat er draagvlak voor is.” De beste vorm voor zo’n bank is volgens Bontemps de coöperatie, waarin de leden zeggenschap hebben. Zo is ook Rabobank destijds begonnen, maar die bank is ver van het oorspronkelijke model geraakt – de hoofdzetel in Utrecht houdt de teugels strak in handen.
De klant is een nummer
Waarom is er zoveel behoefte aan een andere bank? “Probleem is dat we een sterk verschraald bankenlandschap hebben”, legt Bontemps uit. “De grote meerderheid van de banken zijn beursgenoteerd. Het gaat om de beurskoers en de kwartaalcijfers. De klant voelt zich meer en meer als nummer en als ‘profit center’ behandeld. Bankiers hebben bovendien een ander belang dan de klant, de bankier wil het product van de maand verkopen.” De crisis heeft ook de Belgische banken hard getroffen: Dexia, KBC en Fortis hadden allemaal staatssteun nodig. Het marktaandeel van duurzame banken bedraagt in België een half procent. De Nederlandse duurzame bank Triodos groeit er wel, maar kent er niet de brede maatschappelijke worteling zoals NewB die al heeft. In Nederland groeit het aantal klanten bij Triodos Bank overigens gestaag. In het eerste half jaar van 2013 alleen al kreeg de bank er veertigduizend nieuwe klanten bij.
Wie in Nederland een bank wil oprichten, krijgt het lastig. Sinds de crisis is er in ons land één bank bijgekomen: de Knab van verzekeraar Aegon en die had al een bankvergunning. Andere initiatieven buiten de gevestigde orde zijn gesneuveld. De drempel om een bank te beginnen is hier erg hoog, niet in de laatste plaats omdat toezichthouder De Nederlandsche Bank niet scheutig is met het verlenen van vergunningen. Ondernemers klagen dat ze vaak niet eens voorbij de voordeur van DNB komen met hun plannen. Bovendien is de doorlooptijd van een aanvraag lang en is het vereiste startkapitaal afschrikwekkend hoog.
Lees verder op Oneworld.nl